Alfabeti shqip: 36 shkronjat me zë dhe shembuj

Zanoret dhe bashkëtingëlloret

Nga 36 shkronjat e alfabetit shqip, 7 janë zanore dhe 29 janë bashkëtingëllore. Nëntë bashkëtingëllore shkruhen me dy shenja, por janë një shkronjë dhe një tingull.

Zanoret (7)

• Shkronja A a
• Shkronja E e
• Shkronja Ë ë
• Shkronja I i
• Shkronja O o
• Shkronja U u
• Shkronja Y y

Bashkëtingëlloret (29)

• Shkronja B b
• Shkronja C c
• Shkronja Ç ç
• Shkronja D d
• Shkronja Dh dh
• Shkronja F f
• Shkronja G g
• Shkronja Gj gj
• Shkronja H h
• Shkronja J j
• Shkronja K k
• Shkronja L l
• Shkronja Ll ll
• Shkronja M m
• Shkronja N n
• Shkronja Nj nj
• Shkronja P p
• Shkronja Q q
• Shkronja R r
• Shkronja Rr rr
• Shkronja S s
• Shkronja Sh sh
• Shkronja T t
• Shkronja Th th
• Shkronja V v
• Shkronja X x
• Shkronja Xh xh
• Shkronja Z z
• Shkronja Zh zh

Shkronjat dyshe (9)

• Shkronja Dh dh
• Shkronja Gj gj
• Shkronja Ll ll
• Shkronja Nj nj
• Shkronja Rr rr
• Shkronja Sh sh
• Shkronja Th th
• Shkronja Xh xh
• Shkronja Zh zh

Alfabeti shqip me shkronja dore

Në abetare fëmija mëson shkronjat e shtypit dhe shkronjat e dorës, që shkruhen të lidhura. Ja të 36 shkronjat e dorës, të mëdha dhe të vogla. Në PDF-në falas gjeni fletë pune për t'i ushtruar.

• A a
• B b
• C c
• Ç ç
• D d
• Dh dh
• E e
• Ë ë
• F f
• G g
• Gj gj
• H h
• I i
• J j
• K k
• L l
• Ll ll
• M m
• N n
• Nj nj
• O o
• P p
• Q q
• R r
• Rr rr
• S s
• Sh sh
• T t
• Th th
• U u
• V v
• X x
• Xh xh
• Y y
• Z z
• Zh zh

Historia e alfabetit shqip

Dokumenti më i vjetër i njohur në shqip është «Formula e pagëzimit» e vitit 1462, shkruar nga Pal Engjëlli. Libri i parë i shtypur shqip është «Meshari» i Gjon Buzukut, i vitit 1555. Për shekuj me radhë shqipja u shkrua me alfabete të ndryshme: latin, grek, arab dhe alfabete të krijuara posaçërisht.

Alfabeti shqiptar që përdorim sot u miratua në Kongresin e Manastirit, më 14–22 nëntor 1908. Komisioni i kryesuar nga Gjergj Fishta zgjodhi një alfabet latin me 36 shkronja, ku çdo tingull shkruhet gjithmonë njësoj. Prandaj shqipja lexohet ashtu siç shkruhet.

Në Shqipëri dhe Kosovë, 22 nëntori festohet si Dita e Alfabetit. Është një rast i mirë për t'i treguar fëmijës historinë e shkronjave që po mëson.

Pse alfabeti shqip është i veçantë

Shqipja është një nga pak gjuhët evropiane me alfabet latin, por me tinguj që nuk gjenden në anglisht apo gjermanisht. Shkronjat ç, ë, gj, ll, nj, sh, th, xh dhe zh kërkojnë vëmendje të veçantë gjatë mësimit, sepse fëmija nuk i has në gjuhë të tjera që dëgjon rreth vetes.

Fëmija që mëson tingujt e saktë që në fillim fiton bazë të fortë për lexim dhe shkrim. Gabimet e shqiptimit në këtë fazë mund të mbeten vite, prandaj ka vlerë praktika e rregullt, me pak shkronja çdo javë dhe shumë përsëritje.

Mësojmë e organizon alfabetin në gjashtë grupe me nga gjashtë shkronja: A–Dh, E–H, I–M, N–R, Rr–U dhe V–Zh. Kjo e bën mësimin më të lehtë se memorizimi i 36 shkronjave njëherësh. Secili grup përfundon me ushtrime të shkurtra para se të kaloni te tjetri.

Grupet e shkronjave dhe tingujt

Grupi i parë (A, B, C, Ç, D, Dh) prezanton shkronjat më të zakonshme. Ç dhe Dh janë tinguj që fëmija duhet t'i dallojë qartë nga C dhe D. Lojëra të thjeshta si «gjej tingullin ç në fjalë» ndihmojnë shumë.

Grupi E–H përfshin Ë-në, tingullin më karakteristik të shqipes. Shumë fëmijë e ngatërrojnë E me Ë, prandaj ushtrimet e përsëritura me fjalë si «nënë» dhe «mëngjes» janë të domosdoshme.

Grupet I–M dhe N–R shtojnë Ll, Nj dhe Q, tinguj që nuk ekzistojnë në anglisht. Grupet Rr–U dhe V–Zh përfundojnë alfabetin me tinguj që shfaqen shpesh në fjalët e përditshme: «shkollë», «thjeshtë», «xhaketë», «zhurmë».

Si të praktikoni alfabetin në shtëpi

Lexoni së bashku çdo ditë, duke treguar shkronjat me gisht. Fëmija mëson më mirë kur lidh tingullin me formën vizuale dhe me një fjalë që e njeh tashmë, si emri i tij ose i një anëtari të familjes.

Krijoni kartela me shkronja dhe imazhe. Lojërat e shpejta «cila është shkronja?» ose «cili është tingulli?» e bëjnë praktikën argëtuese pa e kthyer në detyrë të rëndë.

Përdorni aplikacionin Mësojmë për ushtrime të rregullta. Çdo modul fokusohet në një grup shkronjash dhe jep përgjigje menjëherë, që fëmija të dijë nëse e ka artikuluar tingullin si duhet.

Nga alfabeti te leximi i pavarur

Pas njohjes së të gjitha shkronjave, fëmija kalon te bashkimi i tingujve në fjalë. Kjo fazë kërkon durim: disa fëmijë e kalojnë shpejt, të tjerët kanë nevojë për javë ose muaj përsëritjeje. Mos e krahasoni me fëmijë të tjerë.

Leximi fillestar duhet të jetë me tekste të shkurtra dhe imazhe mbështetëse. Mos nxito drejt librave pa ilustrime; fëmija fiton besim me suksese të vogla, si leximi i një fjale të vetme pa ndihmë.

Alfabeti është vetëm fillimi. Gjuha shqipe në Mësojmë vazhdon me fjalor, gramatikë dhe shkrim në çdo klasë, duke u mbështetur në këtë bazë që keni vendosur që tani.

Burime dhe faqe të lidhura

Për programin e plotë të gjuhës shqipe, vizitoni faqen e lëndës së Gjuhës Shqipe. Për parashkollorin, shikoni programin e parashkollorit ku alfabeti është pjesë e rëndësishme e ditës.

Zgjidhni klasën e fëmijës suaj dhe praktikoni aty ku ndodhet në program, jo më lart apo më poshtë. Për prindërit që duan një plan hap pas hapi, udhëzuesi «Si mësohet alfabeti shqip» shpjegon ritmin javor dhe gabimet më të shpeshta.

Temat kryesore

• A, B, C, Ç, D, Dh
• E, Ë, F, G, Gj, H
• I, J, K, L, Ll, M
• N, Nj, O, P, Q, R
• Rr, S, Sh, T, Th, U
• V, X, Xh, Y, Z, Zh
• Bashkimi i tingujve në fjalë

Pyetje të shpeshta